Debaty sejmoweSzosta Kadencja

Interpelacja w sprawie nowych zasad odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętr

   Szanowny Panie Ministrze! Od 6 września 2006 r. obowiązuje ustawa (z dnia 23 czerwca 2006 r. o zmianie ustawy o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej, Centralnego Biura Antykorupcyjnego i Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu - Dz.U. Nr 149 poz. 1073), która zmienia niektóre przepisy o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy służb mundurowych. Ma na celu zwiększenie racjonalności i skuteczności dochodzenia odszkodowań.    Nową ustawą z jednej strony wprowadza się zmiany łagodzące rygoryzm w zakresie egzekwowania odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy, z drugiej zaś strony, poprawie ma ulec skuteczność egzekwowania w tych przypadkach, w których poszkodowany uznał za zasadne dochodzić odszkodowania od sprawcy szkody.    W przypadku gdy szkoda powstała w następstwie zdarzenia spowodowanego w czasie służby, ale już po zwolnieniu policjanta, podstawą ustalenia zakresu jego odpowiedzialności będzie wysokość uposażenia funkcjonariusza w dniu zwolnienia.    Nowe brzmienie art. 2 rozszerza działanie ustawy na sytuację, gdy szkoda powstaje już po ustaniu stosunku służbowego. Wielokrotnie zdarza się, że między działaniem a zaniechaniem funkcjonariusza a ich skutkiem w postaci szkody w mieniu Skarbu Państwa mija dużo czasu. Szkody te dotyczą najczęściej osób trzecich i dlatego zdarzenia te powodują najczęściej rozwiązanie stosunku służbowego funkcjonariusza. Wypłata odszkodowania danej osobie następuje w chwili wypłacenia określonej kwoty. Dotychczas roszczenie regresowe wobec byłego funkcjonariusza regulowały przepisy Kodeksu cywilnego, a jego odpowiedzialność nie była ograniczona na mocy pozostawania poza zakresem regulacji szczególnej, jaką jest ustawa o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy. W konsekwencji mogło to prowadzić do stosowania odmiennych zasad i zakresu odpowiedzialności wówczas, gdy w tym samym zdarzeniu stanowiącym źródło odpowiedzialności materialnej brali udział funkcjonariusze, z których jeden nadal jest w służbie, a drugi już dawno przeszedł na emeryturę. Istotny powinien być fakt, że zdarzenie, które wywołało szkodę, nastąpiło w czasie, gdy funkcjonariusz pozostawał na służbie.    Nowe przepisy pozwalają na naprawę szkody przez sprawcę przez przywrócenie stanu poprzedniego. Musi to być zgodne z interesem Skarbu Państwa oraz poparte zgodą odpowiedniego organu lub jednostki.    Uzupełniono art. 7 mówiący o tym, iż istnieje możliwość obniżenia wysokości szkody wyrządzonej nieumyślnie, jeśli jej naprawienie następuje w wyniku ugody zawartej pomiędzy organem lub jednostką a funkcjonariuszem, który był sprawcą. Dwa nowe ustępy dają prawną możliwość nadania zawartej ugodzie pozasądowej klauzuli wykonalności, co powoduje możliwość jej egzekwowania bez dodatkowej procedury. Dodano przepis umożliwiający sądowe zmniejszenie wysokości odszkodowania w ramach ugody zwartej przed sądem.    Zmieniona regulacja art. 13 nakłada na organ lub kierownika jednostki obowiązek wyjaśnienia okoliczności i przyczyn wyrządzenia szkody, ustalenia jej rozmiaru oraz winnych jej powstania.    Wedle zmienionej ustawy istnieje możliwość odstąpienia od dochodzenia naprawienia szkody wyrządzonej nieumyślnie przez funkcjonariusza, jeśli przypuszcza się, że uzyskane odszkodowanie nie pokryje kosztów dochodzenia i egzekucji tego odszkodowania, gdy uzasadnia to sytuacja rodzinna lub materialna sprawcy i nie jest to sprzeczne z interesem Skarbu Państwa lub gdy odpowiedzialny za szkodę poniósł już inną wystarczająco dolegliwą odpowiedzialność prawną. W przypadku gdy wyżej wymienione szczególne okoliczności zaszły już po ustaleniu należności, umarzanie lub udzielanie wskazanych ulg (raty, odroczenie spłaty) następuje w umowie między organem lub kierownikiem jednostki a funkcjonariuszem.    Ponieważ ustawodawca nie wprowadził przepisów przejściowych, wszystkie nowe przepisy działają z dniem wejścia w życie ustawy, na każdym etapie postępowania dotyczącego odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy.    Nowelizacja ustawy poszerzyła krąg rozwiązań, mających w założeniu ułatwić podejmowanie racjonalnych decyzji przez organy uprawnione do egzekwowania tej odpowiedzialności oraz zapewnić większą skuteczność procedur.    Wyżej wymienione zmiany wspomnianej ustawy są najczęściej wymieniane przez funkcjonariuszy pytanych o tę nowelizację. Świadczy to zapewne o tym, że zostały pozytywnie przyjęte. Funkcjonariusze twierdzą, że ustawa jest mniej ostra, lecz bardziej, w stosunku do poprzednich regulacji, obawiają się jej skuteczności.    Mając powyższe na uwadze, kieruję do Pana Ministra następujące pytania:    1) Jak oceniane są nowe regulacje ustawy przez specjalistów Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji po upływie 4 miesięcy od dnia jej obowiązywania?    2) Jak rozumieć należy stosunek omawianej ustawy (art. 1 ust. 2 pkt 2) do przepisów o ubezpieczeniach społecznych?    3) Czy ustawa zmierza w optymalny sposób do ujednolicenia systemu odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy do odpowiedzialności majątkowej innych pracowników?    Z poważaniem    Poseł Sandra Lewandowska    Warszawa, dnia 15 stycznia 2007 r.